ابراهيم رفعت باشا ( مترجم : هادى انصارى )
111
مرآة الحرمين ( سفرنامه حجاز و تاريخ و جغرافياى راهها و بقاع متبركه آن ) ( فارسى )
مهمانسرا ، يكصد و پنجاه متر بود ، كه ميانهء ديوار ياد شده درب اصلى آن قرار داشت و بالاى آن آرم طلايى رنگ عثمانى خودنمايى مىكرد و دو ديوار ديگر مهمانسرا ، قرينه ديوارهاى سمت شرقى و شمالى بود ، اما ضلع شرقى آن در حدود 90 متر مىباشد . نماى درب و پنجرهها از چوب محكمى به رنگ گردويى كه لولاى آنها و دستگيرهها همگى از جنس برنج زيبايى ساخته شده است . آبريزگاههاى آن در محلى دور از اتاقها ، احداث گرديده تا رطوبت و بوى ناشى از آن ، موجب آزار و اذيت مسافران نگردد . در آبريزگاهها ، هيچ گونه لوله آبى وجود نداشت و عجيبتر آن كه در اين مسافرخانه ناظر و خدمتكار و آشپز وجود داشته و حقوق خود را در سه سال گذشته دريافت داشتهاند ، و اين در حالى است كه يك اتاق آن فرش نگرديده و حتى يك فقير در آن زندگى نمىكرد ! طبق اطلاعى كه به من داده شد ، اعليحضرت سلطان مبلغ نود هزار جنيه مجيدى ( جنيه مجيدى معادل 75 / 87 قرش مصرى است ) ، براى ساختمان آن هزينه كرده است . عكسى از اين مسافرخانه در سال 1325 گرفته شده كه در زير مىبينيد . [ تصوير ]